Komiteti Shqiptar i Helsinkit

 

Disa nga ndryshimet kryesore që i janë bërë Kodit Zgjedhor         FJALA HYRËSE Tiranë, 2 mars 2005 Hotel Rogner   Në kuadër të sensibilizimit dhe të përgatitjes për zgjedhjet e ardhshme parlamentare, Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KSHH-ja) e quajti të nevojshme organizimin e kësaj tryeze të rrumbullakët me përfaqësues të disa OJF-ve, institucioneve shtetërore si edhe me specialistë të ndryshëm. Siç dihet, ndryshimet e Kodit Zgjedhor kanë qënë të shumta, për rrjedhojë njohja e tyre është e domosdoshme. Gjatë kësaj periudhe, KSHH-ja ka ndjekur me vëmendje të veçantë punën e bërë për hartimin dhe miratimin e këtyre ndryshimeve, të cilat, kryesisht, janë bazuar në rekomandimet e OSBE/ODIHR-it dhe të Komisionit të Venecias.  Që gjatë zgjedhjeve për organet e qeverisjes vendore të vitit 2003, Komiteti Shqiptar i Helsinkit ka patur vërejtje për Kodin Zgjedhor të vitit 2003.  Këto vërejtje u bënë publike me deklarata, letra dhe në një oponencë të plotë të Kodit Zgjedhor, e cila u botua në shqip dhe në anglisht dhe iu shpërnda gjithë institucioneve të interesuara, vendase dhe të huaja[1] si dhe përfaqësuesve të partive politike që u angazhuan në procesin e reformës zgjedhore. Për disa çështje që kanë të bëjnë me respektimin e Kushtetutës së RSH-së, KSHH-ja ka vënë në dijeni edhe Komisionin Dypalësh Parlamentar si edhe Komisionin Parlamentar për Çështjet Kushtetuese dhe Ligjore, pranë Kuvendit të Shqipërisë. KSHH-ja disa herë është prononcuar publikisht për vonesat në përgatitjet e zgjedhjeve të sivjetshme parlamentare; KSHH-ja mëse një herë ka reaguar publikisht për ngadalësinë e Komisionit të Reformës Zgjedhore; për vonesat lidhur me përbërjen e KQZ-së dhe tash së fundi edhe për problemin e ndarjes së zonave.  Në datën 14 shkurt 2005 duhej të ishte miratuar ndarja e zonave zgjedhore. Më datë 3 mars 2005, domethënë nesër duhet të përfundojë krijimi i komisioneve të zonave zgjedhore.  Por siç dihet, afatet e mësipërme nuk janë respektuar dhe nuk do të respektohen. Në këtë drejtim, kritika të ashpra, por të drejta u bënë edhe nga përfaqësuesit e BE-së gjatë negociatave që Qeveria Shqiptare bëri në kuadër të Asocim-Stabilizimit në muajin shkurt 2005. Mbas miratimit të ndryshimeve në Kodin Zgjedhor dhe ndarjes së zonave zgjedhore, detyra të rëndësishme dalin për zbatimin e tyre. Ky proces kërkon konsensus  partiak dhe vullnet politik. Por krahas kësaj, kërkohet gjithashtu edhe zbatim rigoroz i atyre dispozitave që partitë kanë miratuar vetë. Aktualisht detyra kryesore është hartimi i listave të zgjedhësve, shpallja dhe korrigjimi i tyre. Urgjente është krijimi i komisioneve zgjedhore të zonave. Fill pas kësaj, rëndësi të veçantë merr trajnimi i komisionerëve, paraqitja e kandidaturave, etj. Në qoftë se secili organ dhe secili person do të kryejë detyrën e tij, ky proces shpresojmë të jetë normal. Komiteti Shqiptar i Helsinkit dhe OJF-të e tjera janë jo vetëm të interesuara për mbarëvajtjen e procesit zgjedhor, por edhe të angazhuara për të dhënë kontributin e tyre modest në këtë fushë. Edhe kjo tryezë njohjeje që organizojmë sot i shërben këtij qëllimi. Komiteti Shqiptar i Helsinkit do të angazhohet në vëzhgimin e zgjedhjeve parlamentare të vitit 2005 dhe do të japë gjithashtu ndihmën e tij që ky proces të monitorohet me kujdes, megjithëse, për shkak të ndryshimeve që i janë bërë nenit 18 të Kodit Zgjedhor, sfera e monitorimit është ngushtuar.  KSHH-ja do të vazhdojë të ndjekë me vëmendje hapat e mëtejshme që do të merren në drejtim të përgatitjes për zgjedhjet parlamentare dhe do të reagojë ndaj çdo zvarritje ose shkeljeje që mund të çojë në cënim të procesit të ndershëm, të lirë dhe demokratik të zgjedhjeve. Nga ana tjetër, do të desha të sillja në vëmendjen tuaj se kanë kaluar një muaj e 20 ditë nga data e miratimit të ndryshimeve në Kodin Zgjedhor dhe për njohjen e tyre mendojmë se është bërë pak: një emision në Televizionin kombëtar Arbëria, një shkrim në gazetën “Korrieri” dhe kjo tryezë e rrumbullakët që organizohet sot. Nëqoftëse kjo detyrë do t’i lihet vetëm Komisionit Qëndror të Zgjedhjeve, që në fakt është tepër i ngarkuar, edukimi zgjedhor i shtetasve do të jetë i mangët dhe i kufizuar dhe votuesit nuk do të jenë në gjendje të përdorin siç duhet të drejtën e votës.  Nga ana tjetër, nuk duhet harruar, se sipas Kodit zgjedhor, me detyra të tilla ligji ngarkon disa organe dhe institucione të tjera (jo vetëm organet e qeverisjes vendore). Është pikërisht kjo arsye që nxiti KSHH-në të organizojë këtë tryezë të rrumbullakët. Kjo tryezë mund të konsiderohet hapi ose nisma e parë për një njohje më të thellë të Kodit Zgjedhor të miratuar, pse jo edhe në kuadrin e edukimit ligjor të shtetasve. Komiteti Shqiptar i Helsinkit ka ngarkuar z. Niazi Jaho, këshilltar ligjor i këtij Komiteti për të bërë të njohur disa nga ndryshimet kryesore të Kodit Zgjedhor.  E shikojmë të nevojshme të theksojmë se KSHH-ja ngarkoi z. Niazi Jaho, si një nga njohësit e kësaj fushe. Në këtë vështrim, mendimet ose qëndrimet e tija për çështje të caktuara nuk janë detyrimisht edhe qëndrimet e KSHH-së. Dhe së fundi për nga rradha, por ja nga rëndësia, dëshiroj të theksoj se problemet objekt diskutimi në këtë tryezë do të trajtohen në vështrimin ligjor. Në këtë tryezë nuk jepen përfundime dhe as konsiderata të KSHH-së. Pyetjet dhe diskutimet në këtë tryezë do të ndihmojnë për një kuptim më të drejtë të disa çështjeve që përmban Kodi Zgjedhor.   Edhe njëhërë do të desha t’Ju falenderoja për pjesëmarrjen tuaj në këtë tryezë.     Me respekt   Prof. as. dr. Vasilika Hysi Drejtore ekzekutive e KSHH-së [1]  Personat e interesuar mund ta lexojnë në adresën: www.ahc.org.al