Trajnim i personelit të rolit bazë dhe përfaqësues të sektorit civil në institucionin e paraburgimit Lezhë

14.04.2007

Më 12-13 Prill 2007, në ambientet e institucionit të paraburgimit Lezhë, Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KSHH) organizoi sesionin e katërt trajnues[1] të fokusuar në tre çështje shumë të rëndësishme të lidhura me mirë-menaxhimin e institucioneve penitenciare. Më konkretisht, me trajtimin e përshtatshëm të personave të dobët[2], kontaktet me botën jashtë dhe programet ditore në seksionin e paraburgimit Lezhë. Grupi i synuar ishte: personeli i rolit bazë me uniformë të regjimit të brendshëm si edhe përfaqësues të personelit civil si punonjës social/edukatorë dhe personeli mjekësor[3]. Ekspertët Z. Jan van den Brand dhe Z. Cees Boeij, të dy Drejtorë të Përgjithshëm në shërbimin e burgjeve holandeze ofruan ekspertizën dhe përvojën  tyre në këtë sesion. KSHH u përfaqësua nga Znj. Edlira Papavangjeli, Koordinatore Programesh e cila moderoi këtë veprimtari.

            Pjesëmarrësit u pajisën me njohuri për kategori të ndryshme të grupeve të dobëta në institucionet penitenciare dhe tiparet kryesore të sjelljeve të tyre. Ekspertët theksuan se të paraburgosurit e dobët duhen identifikuar, diferencuar për t’u dhënë një kujdes,trajtim dhe mbrojtje të përshtatshme në përputhje me problemet e tyre. Ata duhet të vëzhgohen sapo hyjnë në institucion dhe ecuria e tyre duhet ndjekur nga afër ditë pas dite. Nga ana tjetër, është shumë e rëndësishme që personeli që punon me personat e dobët të përzgjidhen, të jenë të kualifikuar dhe të trajnohen vazhdimisht. Kjo do të mundësojë personelin të identifikojë simptomat e personave të dobët nëpërmjet kontakteve të drejtpërdrejta me ta. Rrjeti mbështetës i familjarëve, miqve të të paraburgosurve është gjithashtu i rëndësishëm në dhënien e një trajtimi të drejtë për këto kategori të veçanta të të paraburgosurve. Kur numri i këtyre personave të dobët është i konsiderueshëm, seksionet e veçanta krijojnë mundësi për programe dhe trajtim të posaçëm për këta persona. 

Personat e privuar nga liria kanë të drejtën të kenë kontakte me botën jashtë. Ata duhet të komunikojnë me avokatët, familjarët, të afërmit dhe miqtë nëpërmjet korrespondencës, thirrjeve telefonike, të presin vizita, të mbahen të informuar me të rejat nëpërmjet radios, TV, gazetave, revistave, bibliotekave në institucion, të përfitojnë leje, të kenë kontakte me vullnetarë/përfaqësues fetarë/OJF-të. Ekspertët shpjeguan ndikimet pozitive të kontakteve të rregullta me botën jashtë tek të paraburgosurit, si edhe në klimën e përgjithshme në paraburgim. Autoritet e paraburgimit janë të detyruar t’u krijojnë mundësi paraburgosurve të marrin pjesë në një program ditor me veprimtari. Këto veprimtari duhet të jenë ndërtuese, shoqërore dhe jo-shfrytëzuese. Qëllimi i programeve ditore është t’u krijojë mundësi të paraburgosurve për të zhvilluar aftësi dhe sjellje që do të përmirësojnë perspektivën e tyre për një ri-integrim të suksesshëm pas lirimit.  Programet bazë duhet të konsistojnë në: arsimim, trajnim profesional, punë, programe rehabilituese sociale dhe ri-integruese, rikrijuese, veprimtari fetare dhe kulturore, sporte etj. Ekspertët sollën një shembull konkret të një programi ditor i cili mund të përdoret në institucionin e paraburgimit Lezhë.

Rekomandimet për DPB dhe institucionin e paraburgimit Lezhë: 1. Duhet të ndryshohet rregullorja e institucionit të paraburgimit Lezhë lidhur me takimet. Këtu duhet të përfshihen edhe personat e tjerë si miqtë e të paraburgosurve përveç familjarëve dhe të afërmve të tyre. Ky ndryshim është në përputhje me Rregullat Evropiane të Burgjeve, rregulli 24/1[4].2. Personeli duhet të trajnohet në mënyrë të vazhdueshme lidhur me trajtimin e përshtatshëm për personat e dobët. 3. Humbja e kontaktit me botën jashtë nuk duhet të përdoret kurrë si një masë disiplinore. Në se i paraburgosuri ka thyer disiplinën gjatë një takimi, takimi tjetër duhet të realizohet në kushte të përcaktuara. 4. Të paraburgosurit duhet t’u sigurohet sa më shumë të jetë e mundur një program ne përputhje me nevojat e tyre individuale. Personeli duhet të vlerësojë nevojat e personave të privuar në mënyrë të vazhdueshme për të përshtatur programet ditore me këto nevoja.  

Përgatitur nga,

Edlira Papavangjeli, Koordinatore Programesh dhe Drejtuese e Projektit në KSHH.