KSHH në mbrojte të lirisë së shtypit

22.06.2007

Në kuadër të misionit të tij mbrojtës të të drejtave të njeriut, në maj 2007, KShH i dërgoi një letër Kuvendit të Shqipërisë ku i sugjeronte rishikimin e nenit 159 të Kodit të Proçedurës Penale, sipas të cilës paragrafi 3, i këtij neni, bie ndesh me frymën e Kushtetutës së Shqipërisë, Konventën Europiane të të Drejtave të Njeriut dhe me praktikën e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut lidhur me parimin e mbrojtjes së lirisë së shtypit. Sipas nenit 159, lejohet ruajtja e sekretit profesional nga një kategori profesionesh të caktuara të tillë si: avokatët, noterët, mjekët, farmacistët etj. Në këtë kategori përfshihen dhe gazetarët profesionistë. Mirëpo, në rast kur të dhënat janë të domosdoshme për të provuar veprën penale dhe vërtetësia e këtyre të dhënave mund të dalë vetëm nëpërmjet identifikimit të burimit, gjykata urdhëron gazetarin që të tregojë burimin e informacionit. Pra, burimi i informacionit mund të dalë edhe për zbulimin e një kundravajtje penale që paraqet rrezikshmëri të vogël shoqërore.

Mbrojtja e burimeve të informacionit përbën një nga parimet themelore të lirisë së shtypit e sanksionuar në Kodet Etike të gazetarëve dhe në shumë dokumenta ndërkombëtarë. Gjithashtu, mbrojtja e këtij parimi është garantuar dhe në nenin 300 të Kodit Penal ku sipas së cilës përjashtim nga detyrimi për kallëzimin e një krimi që është kryer ose është duke u kryer në organet e përcaktuara përbëjnë personat që janë të detyruar të ruajnë një sekret të njohur për shkak të detyrës ose profesionit të tyre ku përfshihen edhe gazetarët. Pa ekzistencën e një mbrojtjeje të tillë, roli i shtypit si vëzhgues publik në një shoqëri demokratike do të dobësohej.

KShH i ka rekomanduar Kuvendit të Shqipërisë se ndryshe duhet të trajtohet çështja kur identifikimi i burimit ka të bëjë me sigurimin kombëtar ose me krime të tjera me rrezikshmëri të theksuar shoqërore. Por edhe në një rast të tillë kjo duhet të vlerësohet nga ligjbërësi dhe të përcaktohet shprehimisht në ligj.