Rritja e profesionalizmit lidhur me drejtimin e institucioneve të drejtorëve të burgjeve shqiptare dhe drejtuesve të lartë të Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve[1]

Në datat 11-13 Dhjetor 2007 Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KShH) organizoi një sesion pune për disa çështje strategjike lidhur me drejtimin e institucioneve penitenciare shqiptare, me qëllim rritjen e kapaciteteve profesionale të nivelit të lartë drejtues të institucioneve penitenciare. Në këtë sesion pune morën pjesë zyrtarë të lartë të Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve dhe të gjithë drejtorët e institucioneve të paraburgimit dhe burgjeve. Zv/Drejtori i Përgjithshëm i Burgjeve, Z. Lulëzim Kodra hapi këtë sesion pune. Për të marrë pjesë në këtë sesion pune u ftuan ekspertët ndërkombëtarë Z. Cees Boeij dhe Z. Jacques van Huet, të dy Drejtorë Rajonal Burgjesh në Agjencinë Holandeze të Institucioneve të Korrektimit. Znj. Edlira Papavangjeli Menaxhere Programi në KShH moderoi gjithë aktivitetin.

Ky sesion pune u përqendrua në ‘përkthimin’ në praktikë të disa rregullave dhe rekomandimeve ndërkombëtare të fushës penitenciare nga personeli i burgjeve në institucionet e tyre penitenciare; planifikimi dhe kontrolli; delegimi i kompetencave dhe zbatimi i Kodit të Sjelljes nga personeli në punën e përditshme në institucion.

Duke marrë në konsideratë faktin që një numër i konsiderueshëm i drejtorëve ishin të rinj ose me pak përvojë në pozicione drejtuese në institucioneve penitenciare, ata u njohën me parimet bazë të Rregullave Evropiane dhe çfarë nënkuptojnë ato në praktikë lidhur me shërbimet e ofruara personave të privuar nga liria në institucionet penitenciare. Veç kësaj, vëmendje e veçantë i është kushtuar përfundimeve dhe rekomandimeve të raportit për Shqipërinë, të Komitetit për Parandalimin e Torturës (KPT) për të evidentuar dhe punuar për çështjet shqetësuese lidhur me mosrespektimin e këtyre rregullave dhe parimeve ndërkombëtare në praktikën ditore në institucionet penitenciare. Këto çështje u trajtuan në grupe pune, duke mbajtur gjithmonë parasysh rolin e drejtuesve të lartë për të siguruar që administrata e burgjeve të zbatojë këto norma ndërkombëtare në punën e tyre të përditshme dhe të merret me këtë çështje në interes të personave të privuar nga liria.

Planifikimi dhe kontrolli ishte një tjetër çështje me interes për të gjithë drejtorët, që u trajtua në këtë sesion pune. Modeli i planifikimit dhe kontrollit që iu prezantua pjesëmarrësve, në terma konkretë nënkupton të gjithë ciklin e planifikimit, zbatimit, kontrollit dhe përshtatjes në një kontekst të ri të procesit të menaxhimit financiar.

Shqetësimet dhe përparësitë më të rëndësishme u paraqitën nga pjesëmarrësit, për të cilat u ofruan edhe sugjerime konkrete për përmirësimin e situatës së tanishme. Delegimi i kompetencave nga niveli i lartë tek niveli i mesëm ishte gjithashtu një temë shumë e rëndësishme e cila u trajtua në këtë sesion pune. Ekspertët trajtuan çështje të konceptimit të delegimit në mënyrën e duhur të përgjegjësive në institucionet penitenciare dhe veprimet e ndërmarra për të ndryshuar mentalitetin nga një kontroll total i institucioneve në varësi në një mentalitet që bazohet në besimin dhe delegimin e duhur të kompetencave dhe realizmin hap pas hapi të kontrollit. Gjithashtu, Modeli i Menaxhimit Cilësor iu prezantua dhe shpjegua pjesëmarrësve si një mjet për matjen e efektshmërisë dhe efiçencës së organizatës.

Zbatimi i Kodit të Sjelljes nga e gjithë administrata e burgjeve ishte një tjetër temë e trajtuar në këtë sesion pune. Në lidhje me këtë, janë ndërmarrë disa hapa, gjithsesi, duhet të ndërmerren masa konkrete të mëtejshme në institucionet penitenciare lidhur me praktikën e përditshme në kontaktet me personat e privuar nga liria dhe me kolegët në këto institucione.

KShH-ja, ekspertët e saj dhe të gjithë pjesëmarrësit ranë dakord për të sjellë në vëmendje të autoriteteve të lartë në Ministrinë e Drejtësisë dhe Drejtorinë e Përgjithshme të Burgjeve (DPB) të disa çështjeve shqetësuese lidhur me temat e trajtuara në këtë sesion pune, njëkohësisht dhe sugjerimet përkatëse të cilat mund t’i gjeni poshtëshënuar:

1. Personeli në institucionet penitenciare duhet të përditësohet për përfundimet dhe sugjerimet e raporteve të monitorimit të organizmave ndërkombëtare si KPT-ja ose organizmave kombëtarë si Avokati i Popullit, KShH-ja etj.;

2. Drejtorët e institucioneve penitenciare duhet t’i kthejnë shqetësimet/çështjet e ngritura në këto raporte dhe rekomandimet e tyre, në plane konkrete pune me masa konkrete për fushat specifike për, me orare të përcaktuara. Në këtë mënyrë administrata e burgjeve do të jetë e aftë të tregojë se çfarë progresi është kryer në lidhje me këto rekomandime të raportit;

3. Planifikimi financiar dhe kontrolli duhet kryer me metodën SMART[2], roli i drejtorëve në këtë proces duhet të rritet, kështu ka nevojë për më shume konsultime, jo vetëm me personin përgjegjës për financat në institucion, por edhe me vetë drejtorët dhe DPB-në;

4. Decentralizimi i zërave të caktuar në buxhet, kështu që disa nga kompetencat për përdorimin e këtyre zërave t’i kalojë drejtorëve lokalë në mënyrë që të rritet efiçenca për t’iu përgjigjur nevojave të institucioneve që ata drejtojnë;

5. Lidhur me menaxhimin më të mirë të buxhetit, drejtorët konsiderojnë shumë të rëndësishme pasjen e kompetencës për të përdorur të ardhurat dytësore nga puna që kryhet në institucionet e tyre;

6. Lidhur me delegimin e kompetencave, menaxhimi i lartë duhet të zhvillojë procedura transparente të brendshme për delegimin e kompetencave personelit përgjegjës në institucioneve përkatëse, duke përfshirë këtu edhe vendimet e marra nga personeli në emër të drejtorit të institucionit, meqenëse ky i fundit është personi përgjegjës për gjithçka që ndodh në institucionin e tij/saj, gjatë gjithë kohës.

7. Institucionet penitenciare duhet të njihen më shumë me modelin e Menaxhimit të Cilësisë të zbatuar në të ardhmen dhe të ndërmarrin veprimet e përshtatshme për ta zbatuar këtë model në institucionet penitenciare. KShH-ja dhe ekspertët ndërkombëtarë janë të përkushtuar për ta rishqyrtuar këtë çështje më tej në të ardhmen;

8. Zbatimi i Kodit të Sjelljes në institucionet penitenciare duhet të jetë një proces i vazhdueshëm. Lidhur me këtë duhet të përdoren mënyra të ndryshme si fletëpalosje lehtësisht të gjetshme dhe të përdorshme nga çdokush në institucionin penitenciar, gjatë intervistës me kandidatë të mundshëm që aplikojnë për të punuar në burgje, në takimet e përditshme të personelit të sektorëve, ku i duhet dhënë një kohë e caktuar edhe diskutimit të parimeve të Kodit të Sjelljes dhe rasteve konkrete nga praktika e përditshme; në burg duhet të operojnë mekanizma transparente për të denoncuar sjelljen jo-profesionale; drejtorët duhet të jenë shembull për stafin që drejtojnë lidhur me respektimin e Kodit të Sjelljes në praktikën e përditshme.   

KShH-ja shpreson që këto sugjerime do të merren parasysh në të ardhmen duke ndërmarrë veprime konkrete nga ana e Ministrisë së Drejtësisë dhe DPB-ja. Pjesëmarrësit në këtë sesion pune e cilësuan këtë aktivitet si shumë të vlefshëm për punën e tyre dhe vlerësuan se objektivat u përmbushën. Më tej, në vëmendje të KSHH-së u sollën disa tema të tjera të cilat duhet të merren në konsideratë për t’u shqyrtuar në sesionet e punës në të ardhmen me menaxhimin e lartë.