KSHH i dërgon letër kryetarit të KQZ-së Lidhur me dy udhëzimet dhe shkresën nr. Nr. Prot. 412, datë 23.01.2007 të Ministrisë së Brendshme

Me qëllim që të  respektohet  e drejta e votuesve dhe për një respektim më të  mirë të ligjit, KSHH-ja i  drejtoi një letër Komisionin Qëndror të Zgjedhjeve nëpërmjet se cilës  ka shprehur shqetësimin lidhur  me keqkuptimet dhe cënimin  e ligjit qe mund të shkaktojnë  dy udhëzime të Ministrisë së Brendshme dhe shkresa e dërguar nga z. Ferdinand Pone në adresë të zyrave të gjendjes civile për paisjen e qytetarëve me çertifikata për votime.

Prot____

Drejtuar:         Z. Çlirim Gjata

                        Kryetar i Komisionit Qëndror të Zgjedhjeve

                        Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve

Nga:                Prof.as.dr. Vasilika Hysi

                        Drejtore ekzekutive

                        Komiteti Shqiptar i Helsinkit

Lënda:            Lidhur me dy udhëzimet dhe shkresën nr. Nr. Prot. 412, datë 23.01.2007 të Ministrisë së Brendshme

Tiranë, më 1 Shkurt 2007

I nderuar z. Gjata,

Këto ditët e fundit, Komiteti Shqiptar i Helsinkit është njohur  me:

1. Me udhëzimin nr. 98, datë 15.01.2007 të Ministrisë së Brendshme “Për procedurat e hartimit të listave paraprake të zgjedhësve” për zgjedhjet e organeve të qeverisjes vendore të datës 18 Shkurt 2007 (Botim në Fletoren Zyrtare Nr. 3, 15 Janar 2007).

2. Me udhëzimin nr. 130, datë 18.01.2007 e Ministrit të Brendshëm “Për procedurat e rishikimit të listave paraprake dhe shpallja e listës përfundimtare të zgjedhësve “Për zgjedhjet e organeve të qeverisjes vendore të datës 18 Shkurt 2007” (botuar në Fletoren Zyrtare Nr. 5, 19 Janar 2007).

3. Me shkresën nr. 412, datë 23.01.2007, “Mbi zbatimin e dispozitave Ligjore nga shërbimi i gjendjes civile”, firmosur nga z. Ferdinand Pone, zëvendësministër  dhe dërguar zyrave të gjendjes civile (shih kopjen e shkresës bashkangjitur).

Meqënëse çështjet e mësipërme kanë të bëjnë me zbatimin e Kodit Zgjedhor, e shikojmë të nevojshme të paraqesim komentet e mëposhtme:

1. Udhëzimi nr. 98, datë 15.01.2007, i Ministrit të Brendshëm, veç të tjerave, i referohet nenit 102, pika 4 e Kushtetutës dhe ligjit nr. 9087, datë 19.06.2003 “Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë”, i ndryshuar me ligjin Nr. 9676, datë 13.01.2007.

Siç dihet, neni 104, pika 2 e Kushtetutës i jep të drejtë Ministrit që në zbatim të kompetencave të tij, të nxjerrë urdhëra dhe udhëzime. Por, sipas pikës 2 të nenit 148 të Kushtetutës, është ligji ai që “duhet të autorizojë nxjerrjen e akteve nënligjore, të përcaktojë organin kompetent, çështjet që duhen rregulluar, si edhe parimet në bazë të të cilave nxirren këto akte”.

Sipas pikës 1 të nenit 40 (dispozita kalimtare), të ligjit 9676, datë 13.01.2007 “Për disa ndryshime dhe shtesa në Kodin Zgjedhor”, Ministri i Brendshëm mund të lëshonte udhëzim vetëm përsa i përket procedurave të përditësimit të listave të zgjedhësve dhe jo edhe për çështje që kanë të bëjnë me detyrat e kryetarit të njësisë së qeverisjes vendore (shih pikat 2 dhe 3 të nenit 40 të Kodit Zgjedhor).

2. Udhëzimi i Ministrit të Brendshëm Nr. 130, datë 18.01.2007, i referohet gjithashtu nenit 102 pika 4 e Kushtetutës dhe Kodit Zgjedhor të ndryshuar në datën 13.01.2007. Në këtë udhëzim, siç u përmend edhe më lart bëhet fjalë për procedurat e rishikimit të listave paraprake dhe shpalljen e listës përfundimtare të zgjedhësve.

Në asnjë pikë të nenit 40 të Kodit Zgjedhor, nuk ngarkohet Ministri i Brendshëm të lëshojë udhëzime lidhur me rastet kur mund të bëhen ndryshime në listat paraprake të zgjedhësve, procedura që ndiqet pas shpalljes së listave paraprake apo përfundimtare të zgjedhësve, e drejta e ankimit tek kryetari i njësisë së qeverisjes vendore, në gjykatë, njoftimin e zgjedhësve, etj.  E shikojmë të nevojshme të përmendim se neni 40 i Kodit Zgjedhor ka 12 pika, ndërsa udhëzimi i Ministrit të Brendshëm për procedurat e rishikimit të listave paraprake dhe shpallja e listave përfundimtare ka 24 pika.

3. Lidhur me shkresën e firmosur nga z. Ferdinand Pone, zv/Ministër i Brendshëm nuk del e qartë arsyeja përse duhej dërguar një shkresë e tillë.  Shkresa për nga forma i përngjan shkresës, ndërsa përmbajtja rezulton të jetë udhëzim, një akt nënligjor i lëshuar nga një organ apo person që nuk është kompetent, pasi ligji nuk e autorizon atë. 

Do të mjaftonte të përmendnim vetëm faktin se qysh në fillim të pikës 5 të shkresës thuhet se: “Në zbatim të paragrafit 1, gërma a, pika 12, të paragrafit IV, të pikës 19 të nenit 39 të ligjit Nr. 9676, datë 13.01.2007 “Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin Nr. 9087, datë 19.06.2003 “Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë” i ndryshuar, ju bëjmë me dije se...”.

Ligji nuk e autorizon as Ministrin e Brendshëm dhe aq më pak zv/Ministrin që të lëshojë urdhëra  ose udhëzime për zbatimin e dispozitave që përmenden në shkresën e e sipërcituar. Pa ndryshuar përmbajtjen e ligjit dhe duke respektuar vullnetin e ligjbërësit, vetëm KQZ-ja në zbatim të tij, mund të lëshonte udhëzimin përkatës.

Megjithëse akti i dërguar nga Zv/Ministri, kemi mendimin se është absolutisht i pavlefshëm formulimi i tij, pika 5 i tij i lë shkas keqinterpretimeve dhe abuzimeve të ndryshme që cënojnë votën e lirë dhe që bien ndesh me pikën 19 parg. IV të nenit 181/2 të Kodit Zgjedhor ku bëhet fjalë vetëm për personat (zgjedhësit) që dispozojnë çertifikatë të vjetër lindjeje, por që “Nuk kanë mundësi të mbledhin paketën e dokumentave mbështetëse të identifikimit...”.

Pretendimi se shkresa e zv/Ministrit ka lidhje me zbatimin nga zyrat e gjendjes civile të ligjit për gjendjen civile nuk qëndron sepse:

a.Në pikën 5 të shkresës që përmendëm më lart thuhet “Në zbatim të paragrafit i, gërma a, pika 12 të paragrafit IV të pikës 19 të nenit 39 të Kodit Zgjedhor”;

b. Sipas nenit 73 të ligjit Nr. 8950, datë 10.10.2002 “Për gjendjen civile”, ngarkohet Këshilli i Ministrave që në zbatim të disa dispozitave të këtij ligji të nxjerrë akte nënligjore.

Komiteti Shqiptar i Helsinkit, siç dihet, është organizatë e akredituar për monitorimin e zgjedhjeve të organeve të qeverisjes vendore të 18 Shkurtit 2007. Në këtë vështrim, na lejohet që për çështje të caktuara të informojmë edhe KQZ-në, organin kushtetues që përgatit, mbikqyr, drejton dhe verifikon të gjitha aspektet që kanë të bëjnë me zgjedhjet.

Do t’Ju luteshim që përmbajtja e kësaj letre të bëhej e njohur në mbledhjen e parë të Komisionit Qëndror të Zgjedhjeve.

Me respekt,

Prof.as.dr. Vasilika HYSI

Drejtore ekzekutive