Anketim i KShH mbi respektimin e të drejtave të minoriteteve dhe komuniteteve në nivel vendor

15.02.2008

Në kuadër të kontribuimit të tij për një respektim më të mirë të të drejtave të minoriteteve dhe komuniteteve në nivel vendor, Komiteti Shqiptar i Helsinkit ka realizuar një anketim të qytetarëve të Bashkisë Tiranë dhe punonjësve të administratës dhe anëtarëve të Këshillit Bashkiak Tiranë lidhur me aksesin e përfaqësuesve të minoriteteve në përgjithësi dhe atij Rom e komunitetit Egjyptian në shërbimet që ofron Bashkia. Nga studimi i të dhënave të këtij anketimi u arritën disa përfundime kryesore të cilat i paraqesim më poshtë:

Respektimi i të drejtave në Bashkinë e Tiranës paraqitet përgjithësisht pozitiv. Marrëdhëniet mes shumicës dhe pakicave në Tiranë perceptohen si pozitive gjë që tregon shpirtin e tolerancës dhe të bashkëjetesës.

Ka paqartësi nga ana e qytetarëve për statusin që gëzojnë pakicat, gjë e cila krijon mundësi për interpretime abuzive dhe mospërmbushje të kërkesave të tyre.

Në Bashkinë e Tiranës ka mungesë informacioni mbi të drejtat ligjore dhe kushtetuese lidhur me pakicat si nga qytetarët ashtu edhe nga punonjësit e vetë bashkisë. në këtë kuadër, është e nevojshme  që qytetarët dhe administrata bashkiake të informohen në lidhje me dokumentet ligjore vendas dhe ndërkombëtarë mbi të drejtat e pakicave.

Në pjesën më të madhe të rasteve, qytetarët nuk dinë të ketë raste të shkeljes së pakicave nga Bashkia. Por edhe pse në perceptimin e tyre Bashkia përgjithësisht i respekton të drejtat e pakicave, vetëm një përqindje e vogël e tyre i drejtohen asaj kur ka raste të shkeljes së këtyre të drejtave apo diskriminim të pakicave.  Organi ku qytetarët preferojnë të drejtohen në rastin e shkeljes së të drejtave të pakicace, është policia.  

Diskriminimi ndaj pakicave edhe pse ndodh rrallë, sipas perceptimit qytetar është i pranishëm në punësim, arsimim, e më pak tek skema e mbrojtjes sociale, aksesi në informacion dhe përdorimi i gjuhës nga minoritetet. Sipas perceptimit qytetar vlerësohet se Romët dhe Egjiptiantët janë grupet sociale më të diskriminuara.

Qytetarët mendojnë që pakicave deri në një farë mase, u jepet mundësia për t’u arsimuar në gjuhën e tyre, por niveli i informimi të tyre në lidhje me këtë çështje është i ulet.

Një nga faktorët më të rëndësishëm për ushtrimin dhe respektimin e të drejtave të minoriteteve është përfaqësimi i tyre në vendimmarrje. Bashkia e Tiranës rezulton të mos jetë shumë informuese në lidhje me përbërjen e saj por edhe përfaqësimin e pakicave në të. Po kështu qytetarët vlerësojnë se ajo nuk është informuese edhe në lidhje me shërbimet dhe programet e saj ndaj minoriteteve.

Sipas perceptimit të qytetarëve, vetë pakicat nuk ndikojnë në vendimmarrje. Në këtë kuadër ose niveli i përfaqësimit realisht është i ulët, ose ky përfaqësim nuk është efektiv. Rezervimi i vendeve në Këshillin Bashkiak pranohet gjerësisht si një mekanizëm që do të mund të përmirësojë përfaqësimin e minoriteteve. Gjithashtu, hartimi i  politikave të veçanta të punësimit dhe arsimimit për minoritet, e krijimit të sektorëve të veçantë për çështjet e minoriteteve, e komiteteve këshillues me anëtarë të minoriteteve në përbërje do të ishin disa nga masat të cilat do të ndikonin në rritjen e përfaqësimit. Marrja e masave të posaçme pozitive ndaj Romëve dhe Egjyptianëve vlerësohet si një nevojë për t’i mundësuar minoriteteve zhvillimin ekonomik, social, arsimor që të bëjnë të mundur realisht përfaqësimin në organe të pushtetit vendor.

Tërësia e problematikës me të cilat përballen pakicat në Bashkinë e Tiranës ka të bëjë kryesisht me çështje sociale, punësimi, strehimi. Është e nevojshme që Bashkia të përqëndrojë vëmendjen e saj në zgjidhjen e këtyre problemeve dhe informimin e grupeve lidhur me ecurinë e zgjidhjes së tyre.

Punonjësit e Bashkisë janë përgjithësisht të ndërgjegjësuar për nevojën që kanë pakicat për të drejtat e tyre, por del nevoja që Bashkia të trajnojë personelin e saj lidhur me të drejtat që gëzojnë pakicat dhe mënyrën e trajtimit të rasteve të tyre.

Fenomeni i braktisjes së shkollës ka prekur edhe një pjesë të pakicave sidomos atë rome dhe Egjyptiane. Bashkia e Tiranës punon për përfshirjen e pakicave në aktivitete kulturore, ose për ruajtjen e identitetit të tyre kulturor. Megjithtë, është e nevojshme që Bashkia të intensifikojë përpjekjet e saj në fusha të ndryshme të integrimit të pakicave duke shfrytëzuar kështu edhe më mirë kapacitetet që ajo ka.

Media konsiderohet si një mjet i fuqishëm për njohjen dhe respektimin e të drejtave të pakicave si dhe integrimin e tyre. Ajo vlerësohet si faktor i rëndësishëm në promovimin e tolerancës dhe pluralizmit kulturor e në krijimin e një klime të harmonisë dhe tolerancës ndërmjet komuniteteve të pakicave dhe shumicës së popullsisë. Qytetarët sugjerojnë që media, sidomos televizioni, duhet të informojë më shumë publikun mbi çështjet e minoriteteve.