Integrimi i Shqipërisë dhe shoqëria civile  Emigrantët  Media  Zgjedhjet  Të miturit  Minoritetet  Policia  Edukimi ligjor  Shërbimi ligjor  Burgjet dhe vendet e paraburgimit  Shëndeti dhe të drejtat e njeriut  Ekzekutimi i vendimeve gjyqësore  Letra të KSHH  Informacione të tjera  PROJEKTE  RAPORTE  DEKLARATA

   ZGJEDHJET PARLAMENTARE

STRATEGJIA 2007-2010

  TAKIME KESHILLIMORE

1. Me një vendim të datës 1 mars 2006, Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve ka ndryshuar rregulloren për takimet speciale të personave të denuar me burgim, afati kohor është kufizuar, ndërsa të dënuarit thonë se këto masa nuk kanë ekzistuar as në kohën e komunizmit, cilië eshtë komenti juaj?

Personalisht nuk jam njohur me vendimin që ju përmendni, por do të desha të theksoja se e drejta për takim me familjarët është një e drejtë e njohur nga ligji “Për të drejtat dhe trajtimin e personave të dënuar me burgim. Ndërsa, mënyra, kohëzgjatja, lloji i ambjenteve të takimeve të zakonshme dhe të zgjatura përcaktohen në rregulloren e brendshme të institucionit. Një gjë e tillë është e përcaktuar në rregulloren e përgjithshme të burgjeve që është miratuar nga Këshilli i Ministrave dhe vetëm ky i fundit ka të drejtë të bëjë ndryshime në të. Por, rregullorja e përgjithshme e burgjeve nuk përcakton sesa zgjasin takimet. Afatet mund t’i gjeni në rregulloren e secilit institucion.

Ky qëndrim i ligjevënësit me duket i drejtë, pasi çdo institucion ka mundësi fizike, kapacitet dhe rregjim të ndryshëm.

Nga ana tjetër, drejtuesi i një institucioni (burgu) ka të drejtë të kufizojë një të drejtë ose ta heqë atë përkohësisht në grup në rrethana të përcaktuara në ligj ndër të cilat do të përmendja: punimet në institucion, kur ka rrezik për jetën dhe shëndetin e të dënuarve, gjednjen e jashtëzakonshme, por ai është e detyruar që brenda 24 orëve të marrë miratimin e Ministrit të Drejtësisë dhe të kufizojë këtë të drejtë për aq kohë dhe atë masë sa caktohen në urdhër. Në rast se kufizimi është bërë me një urdhër të caktuar dhe në një datë të caktuar për të gjitha burgjet ose disa prej tyre, është e nevojshme të njihemi ne edhe të dënurait për shkaqet e kufizimit dhe këhëzgjatjen e tij.

Në rastin në fjalë, duhet të shihen arsyet e kufizimit të afatit kohor të takimeve të veçanta dhe nëse janë respektuar rregullat për kufizimin e tij.

2.      A mendoni se ky vendim shkel të drejtat e njeriut, jo vetëm të personave të dënuar por edhe të afërmve të tyre? 

Ashtu siç u shpreha më lart, nga pikëpamja ligjore nuk mund të them se ka shkelje të të drejtave të njeriut. Kjo e drejtë mund të kufizohet për arsye të përligjura dhe të përcaktuara në ligj për aq kohë sa është e nevojshme dhe kur ekzistojnë arsyet e përmendura në ligj. Nëse në rregullore është përcaktuar një afat ai duhet të respektohet. Nëse rregullorja ka ndryshuar në përputhje me ligjin, ajo duhet respektuar, por asnjeherë rregullorja nuk mund të verë kufizime të të drejtave të  përcaktuara në ligj.

Ligji nuk përcakton afate për kohëzgjatjen e takimeve, por vetëm thekson se kur organizimi i institucionit e lejon, të dënuarit mund të autorizohen të rinë me familjarët përtej kufirit kohor të caktuar.

Në çdo institucion, interesi i administratës së burgjeve është të ulë tensionin mes të dënuarve dhe të sigurojnë lidhjet e tyre me familjarët. Por nga ana tjetër,  mbipopullimi i burgjeve është një faktor që  çon në shkeljen e të drejtave të të dënuarve, ndër të cilat  mund të jetë edhe e drejta për takime dhe kohëzgjatja e tyre. Mendojmë se Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve dhe drejtoritë  çdo institucioni duhet të informojnë të dënuarit  për këtë kufizim si dhe të planifikojë kohën e domosdoshme për informimin e familarjëve rreth këtij kufizimi kohor. Por kufizimi në asnjë rast nuk duhet të shërbejë si një masë ndëshkimi kolektiv.

3.      Muajt e fundit të dënuarit i janë drejtuar me disa peticione Ministrit të Drejtësisë Bumci dhe Kryeministrit Berisha, ata pretendojnë se janë keqtrajtuar, se u janë shkelur të drejtat..etj. A i ka verifikuar Komiteti Shqiptar i Helsinkit këto raste, nga kontaktet tuaja me organizatat ndërkombetare, a keni parë ju një shqetësim për zbatimin e të drejtave të personave të dënuar në Shqipëri?

Komiteti Shqiptar i Helsinkit  nuk merr sinjalizime nga Ministria e Drejtësisë ose qeveria, pasi ne nuk varemi prej tyre.  Ky komitet sinjalizohet nga të dënuarit me telefon, letra, nga të afërmit e tyre, gjatë misioneve të vëzhgimit në burgje, në kontaktet me të dënuarit ose nga media. Sa herë që vihemi në dijeni, sinjalizimi i marrë verifikohet. Në fakt, Ministria e Drejtësisë dhe Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve na kanë krijuar mundësitë që të  hymë në institucione dhe të bëjmë verifikime. Ky është një kontribut i vlefshëm për të përmirësuar gjendjen e respektimit të të drejtave të personave në burgje.

Herë pas herë, kemi ankesa për shkelje të të drejtave të të dënuarve si: përdorim të pajustifikuar të dhunës në kohën kur ushtrohen kontrolle për mjete të ndaluara, për mos respektim të kohës së ajrimit, për mungesë të etikës së komunikimit me stafin policor,  etj. Ankesa kemi marrë edhe për zvarritje të proceseve të gjykimit, lirimin para kohe me kusht, mosnjohje i ditëve të punës ose për transferimin në institucione pranë qëndrës së banimit, etj. Gjatë këtyre ditëve ne kemi përfunduar një ëvzhgim në  Institucionin e Veçantë Krujë, në Burgun e Burreli dhe sot në Peqin. Së shpejti, do të bëjmë publike problemet e konstatuara si dhe rekomandimet përkatëse.

Jo në të gjitha rastet shkelja e të drejtave është rrjedhojë e  punës së personelit të burgjeve. Disa të drejta shkelen ose nuk respektohen për shkak të infrastrukturës, të mbipopullimit. Megjithatë, për ne është shqetësim rastet e përdorimit të  pajustifikuar të dhunës. Meqënëse në shumicën e rasteve kjo ndodh mes të dënuarve dhe stafit, kryesisht të policisë KSHH-ja ose del direkt me deklaratë publike, ose sinjalizon drejtorinë e burgjeve, prokurorinë që të marrë masa për të parandaluar dhe ndëshkuar  shkelësit e ligjit, por edhe bëjmë rekomandime për të përmiërsuar ligjin ose rregulloren e burgjeve.

Duke  njohur problemet që  kanë të dënuarit,  jemi përpjekur që t’i informojmë ato për të drejtat dhe mekanizmat e realizimit  të tyre, po punojmë për të rritur kapacitetet e administratës së burgjeve me qëllim që të respektohen më mirë të drejtat e të dënuarve.

4.      Raporti i fundit i Departamentit Amerikan te Shtetit, e cileson situaten ne burgje si shume të rendë, ju e keni ndjekur në vazhdimësi këtë fenonem, a mund të na thoni cilat janë problemet kryesore që ka sistemi i paraburgimit dhe burgjet shqiptare?

U njoha me raportin e fundit të  Departamentit Amerikan të Shtetit. Situata paraqitet në mënyrë realiste. Aty sillen ngjarje që kanë ndodhur në të vertetë. KSHH-ja monitoron burgjet në vazhdimësi dhe mund të them se në disa drejtime ka përmirësime, por ato duhet të jenë edhe më të shumta. Megjithatë, ka edhe probleme serioze.

Lidhur me pyetjen tuaj se cilat janë problemet që ka sistemi i paraburgimit dhe burgjet,  mund të them se problem është transferimi i vendeve të parburgimit në varësi të Ministrisë së Drejtësisë, mbipopullimi, kushtet fizike jo të mira, mundësi teje të kufizura për pune dhe veprimtari edukuese, artistike, cilësia e ushqimit dhe norma ditore e tij e cila fatkeqësisht është shumë e ulët. Familjarët detyrohen të çojnë ushqime në sasira të konsiderueshme. Cilësia e shërbimeve në institucion, sidomos  në vendet e paraburgimit  lë për të dëshiruar.

Ka raste të përdorimit të dhunës dhe mungesë etike në komunikim. Ndonëse në polici dhuna është më e lehtë për tu evidentuar, në burgje, është më e vështirë sidomos dhuna e ushtruar gjatë kontrolleve. Ka raste kur personeli përpiqet ta justifikojë atë me nevojën ose rrethanat konkrete, ç’ka na vë në vështirësi për ta kuptuar të vërtetën. Dhuna dhe mungesa e etikës në komunikim duhet të parandalohen dhe forca fizike duhet të përdoret vetëm dhe vetëm në pëputhje me ligjin dhe si mjeti i fundit.

Bazuar në përvojën time si juriste dhe aktiviste të të drejtave të njeriut, por edhe nga  përvoja që kemi parë në vende të tjera është e domosdoshme që drejtoria e kujdesit social pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve duhet të fuqizohet dhe të mbështetet me buxhete  dhe hapësirat e nevojshme për të zbatuar projekte dhe programe, punonjësit edukativë, punonjës social dhe psikologët në burgje duhet tu krijohen hapësira dhe mundësi, por edhe të kenë më shumë iniciativa për të organizuar më mirë procesin edukativ dhe organizimin ditor të jetës së të dënuarve.

Nisur nga  përvoja vëzhguese e KSHH-së, do të doja të theksoja  se  për të përmiërsuar respektimin e të drejtave të të dënuarve, rëndësi ka edhe puna e gjykatave dhe prokurorisë dhe institucioneve dhe organizatave monitoruese.