Ndihma ligjore falas është një e drejtë që duhet të realizohet realisht në praktikë

Më datë 1 Prill 2008, Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KShH-ja) zhvilloi tryezën e rrumbullakët lidhur me rolin e shoqërisë civile në ofrimin e ndihmës ligjore falas ndaj shtetasve të drejtat e të cilëve janë cënuar nga përfaqësues të autoriteteve shtëtërore.

Qëllimi i tryezës ishte paraqitja e arritjeve dhe vështirësive të hasura në ofrimin e ndihmës ligjore falas nga këndvështrimi i KSHH-së dhe shkëmbimi i mendimeve nga përfaqësues të organizatave që ofrojnë shërbime ligjore dhe përfaqësues të institucioneve të ndryshme.

Gjatë periudhës maj 2007 – mars 2008 në adresë të KSHH-së janë adresuar rreth 467 ankesa dhe kërkesa të adresuara nga qytetarë, persona të arrestuar, të dënuar dhe nga avokatë. KSHH-ja ofroi shërbime të tilla si: trajtim dhe verifikim të ankesave, të rasteve të denoncuara nga qytetarë ose media, këshillime ligjore, asistencë ligjore për plotësimin e dokumentacionit për në gjykatat e niveleve të ndryshme, adresim i problemeve dhe rekomandime përkatëse në institucionet përkatëse, adresim i problemeve në organizata të tjera të specializuara përfaqësim i çështjeve në Gjykatat e të gjitha niveleve.

Një numër i madh ankesash të trajtuara nga KSHH-ja ishin në fushën e burgjeve dhe paraburgimit dhe kishin të bënin me probleme të tilla si: kushtet higjenike, infrastrukturën jo të mirë të vendeve të paraburgimit, norma e ushqimit, mungesa e transparencës së veprimeve të administratës së burgjeve dhe paraburgimeve; moskthimi në kohë i përgjigjeve të ankesave – kërkesave të personave të dënuar ose të paraburgosur, cënimi i korrespondencës së të dënuarve, ushtrimi i dhunës fizike dhe psikologjike në institucionet e vuajtjes së dënimit dhe në paraburgim. 

Trajtimi i personave me probleme mendore të cilët janë duke vuajtur dënimin dhe informimi ligjor i ulët i të dënuarve të cilët nuk kanë mundësi t’i drejtohen gjykatës për uljen e dënimit ose për veprime të tjera ligjore kanë qënë gjithashtu objekt i ankesave dhe trajtimit të tyre të KSHH-ja.

Ankesa të shumta kanë të bëjnë me sistemin e drejtësisë penale sidomos lidhur me:  zvarritje të proceseve gjyqësore, mungesa e dhënies së informacionit nga gjykatat e niveleve të ndryshme qytetarëve, pamundësia për të pasur mbrojtje falas kur personat kërkojnë rishikimin e vendimeve penale, KSHH-ja ka marrë kërkesa për dërgimin e çështjeve në Gjykatën Europiane të të Drejtave të Njeriut.

Qytetarë ankohen për organet e policisë lidhur me raste të keqtrajtimit dhe ushtrimit të dhunës, mos respektimit të së drejtës së informimit, për mbajtje të tyre jashtë afatit ligjor, ndalimi i avokatëve të takohen me klientët e tyre pa autorizimin e organit të prokurorisë.

Qytetarët janë ankuar dhe kanë kërkuar këshillime lidhur me ndërprerjen e padrejtë të marrëdhënieve të punës, për shërbimin shëndetësore, etj.  

Në tryezë pjesëmarrësit diskutuan lidhur me vështirësitë që hasim organizatat që ofrojnë shërbime ligjore. Ndihma ligjore falas ndaj qytetarëve, e ofruar nga KSHH-ja ka hasur edhe në vështirësi. Verifikimi i ankesave në institucione të mbyllura siç janë vendet e paraburgimit dhe burgjet jo gjithnjë është i mundur. Jo në pak raste institucione të ndryshme shtetërore nuk i kanë zgjidhur shqetësimet e adresuara. Ndonëse, ka një ligj për të drejtën e informimit, ka vështirësi në marrjen e informacionit nga institucione shtëtërore.

Në përfundim të diskutimit, pjesëmarrësit theksuan nevojën e miratimit sa më të shpejtë të ligjit për shërbimin ligjor falas si një institut të veçantë, rritjen e bashkëpunimit të organizatave që ofrojnë shërbime ligjore, të trajnimit të avokatëve që ofrojnë shërbim avokator falas dhe avokatëve private

Në tryezë morën pjesë përfaqësues të shoqërisë civile, përfaqësues të sistemit gjyqësor, prokurorisë, përfaqësues të Ministrive dhe institucioneve të tjera shtetërore, Avokatit të Popullit, përfaqësues të KLD-së, përfaqësues të organizatave ndërkombëtare që veprojnë në Shqipëri, pedagogë, juristë dhe ekspertë në fushë.

Veprimtaria e KSHH-së në këtë fushë dhe tryeza e rrumbullakët u mundësua nga Komiteti Suedez i Helsinkit.

Për më shumë informacion mund të kontaktoni:

Prof.as.dr. Vasilika Hysi, Komiteti Shqiptar i Helsinkit

Av. Etilda Saliu, Komiteti Shqiptar i Helsinkit

Adresa:            Rr.Gjin Bue Shpata

                        Pall 5/1, Ap 4

                        Kutia Postare nr. 1752

                        Tirane

Tel:                  04 233671

E-mail:            office@ahc.org.al